Çoklu Zeka Kuramı ( Gardner )

Öğretim İlke ve Yöntemleri dersi Eğitim modelleri konu anlatımını sizlere aktarmaya devam ediyoruz. Bu yazımızda Eğitim modellerinden en önemlilerinden biri olan Gardner’ın geliştirmiş olduğu Çoklu Zeka Kuramına yer vereceğiz. Çoklu Zeka Kuramı oldukça önemli bir konudur. Her sene Kpss Eğitim Bilimleri sınavında Çoklu Zeka Kuramı ile ilgili soru sorulmaktadır. Yazımızda Çoklu Zeka Kuramı ile ilgili bilmeniz gereken hususlara yer vereceğiz.

ÇOKLU ZEKA KURAMI (GARDNER)

  • Çoklu Zeka Kuramının öncüsü Gardner’dır.
  • Çağdaş zeka araştırmacılarından olan Gardner, insanların sadece dil ve matematik zekasının önem veren anlayışa karşı çıkmış ve bireylerin farklı zeka alanlarına, farklı düzeylerde sahip olduğunu vurgulamıştır.
  • Gardner sadece dil ve matematikte başarılı olanların zeki değil, müzikte, dansta, kendini keşfetmede, sporda vb. alanlarda da başarılı olanların zeki olduğunu belirtmiştir.
  • Gardner, zayıf ya da güçlü zekanın olmadığını, farklı tiplerde zekanın olduğunu savunmuştur. Getirdiği en önemli farklılık bireylerin zeki ya da aptal olduğu değil bireysel farklılıklarının olduğu vurgulamasıdır.
  • Kurama göre, herkes farklı nedenlerle, farklı yollara,farklı hızlarla öğrenir.
  • Gardner zekayı; problem çözme kapasitesi, problemin çözümü için farklı çözüm yolları üretebilme, yaşadığı topluma değerli kültürel ürünler katma gücü olarak tanımlamıştır.

Çoklu Zeka Kuramının En Önemli Vurgusu : Öğretmenler farklı yöntem ve tekniklerle ders işleme durumundadır. Dolayısıyla etkinlikler zenginleştikçe öğretmen birçok zeka tipine yani birçok bireysel farklılığa hitap ederek herkesin öğrenmesini sağlamaya çalışmaktadır. Bu durumun başka bir doğurgusuda şudur; Öğretmen farklı yöntem ve tekniklerle ders işlediğinde öğrencilerin gelişmeyen zeka tiplerine yönelik olarak da etkinlik yaptığı için gelişmeyen zeka alanlarının gelişmesine de katkı sağlar. Kısaca çoklu zeka kuramında öğretmen farklı yöntem ve tekniklerle ders işleyerek herkesin yeterli öğrenme sağlamasını ve öğrencilerin her zeka tipini geliştirmesini amaçlamaktadır. ( ÖNEMLİ )

  • Bireyin zekasını etkileyen birçok çevresel faktör vardır. Bunlar kaynaklara ya da kılavuzlara ulaşma, tarihsel ve kültürel etkenler, coğrafi etkenler, ailesel etkenler, yaşadığı durumlar gibi belirleyicilerdir.
  • Çoklu zeka kuramının temelini biyolojik ve kültürel faktörler oluşturmaktadır. İçinde yaşanılan kültür bireyin hangi zeka türlerine değer veriyorsa bireylerin de o zeka türüne önem verdikleri görülmektedir. Abisi futbolcu olan çocuğun futbol alanına yönelmesi gibi.
  • Bireyle, birçok zeka alanını üst düzeylere kadar geliştirebilirler. Çevresel ve kalıtsal koşullara bağlı olarak geliştirilmeyip alt düzeylerde de kalabilir. Ya da her zeka türü olmasa da birkaç zeka türü gelişebilir.
  • Çoklu zeka teorisi insanlardaki zekaya IQ temelli bakış açısına karşı gelen, zekanın çok parçalı olduğunu ifade eden, bireylerin öğrenme ortamına farklı zeka özellikleriyle geldiklerini vurgulayan bir yaklaşımdır.

Çoklu Zeka Kuramının İlkeleri :

  • Zeka kalıtımla gelir, çevreyle şekillenir.
  • Her birey belli yeterlilikte ancak tüm zeka alanlarıyla dünyaya gelir, çevresel koşullarla bazıları ön plana çıkar.
  • Zeka geliştirilebilir.
  • Zeka alanları birlikte çalışır ve birbirlerinin gelişimini etkiler.

Çoklu Zeka Kuramının İki Amacı :

  1. Derste farklı yöntem ve teknikler kullanarak bireysel farklılıklara hitap edebilmek ve her öğrencinin kalıcı öğrenmeler edinmesini sağlamak.
  2. Öğrencinin baskın zeka alanının yanı sıra daha az gelişmiş zeka alanlarınında gelişmesini sağlamak.

Zeka Alanları : 

  • Söz / Dil Bilimsel Zeka
  • Matematiksel / Mantıksal Zeka
  • Müziksel Ritmik Zeka
  • Görsel / Uzamsal Zeka
  • Bedensel / Kinestetik Zeka
  • Bireyler Arası / Sosyal Zeka
  • Bireysel / Öze Dönük / İçsel Zeka
  • Doğa Zekası
  • Varoluş Zekası

ÖNEMLİ NOT  : Çoklu zeka kuramı ‘ Zeka başkalarına öğretilebilir ve eğitimle geliştirilebilir’ düşüncesini savunur.

Çoklu zeka kuramı konu anlatımı bu şekildedir. Öğretim Yöntem ve İlkeleri dersi diğer konu anlatımlarına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

Öğretim Yöntem ve İlkeleri