Öğrenme Psikolojisine Giriş

Bu yazımızda Kpss Öğrenme Psikolojisi ders ilk konusu olan Öğrenme Psikolojisine Giriş konu anlatımına yer vereceğiz. Öğrenme Psikolojisine giriş konusundan Kpss Eğitim Bilimleri sınavında her sen 1 veya 2 soru gelmektedir. Konu anlatımımızda önceki yıllarda sorulmuş örnek sorulara da yer vereceğiz. Öğrenme Psikolojisine Giriş konu anlatımında şu başlıklara yer vereceğiz;

  • Öğrenme Nedir?
  • Davranışlar
  • Öğrenme Ürünü Olmayan Davranışlar
  • Öğrenme Ürünü Davranışlar
  • Refleksler
  • İç Güdüler
  • Olgunlaşma Ürünü Davranışlar
  • Geçici Davranışlar
  • Öğrenilmiş Davranışlar
  • Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler
  • Önceki Öğrenmelerin Etkisi
  • Olumlu Transfer, Olumsuz Transfer
  • İleriye Ket Vurma, Geriye Ket Vurma

Öğrenim Psikolojisi

Öğrenme psikolojisi canlı organizmalarda öğrenmenin nasıl oluştuğunu inceleyen bilim dalıdır. Eğitim psikolojisi, öğrenme psikolojisinin verilerini kullanarak eğitim sürecinin daha verimli öğrenmelere kapı aralamasını sağlar.

Öğrenme Nedir?

Öğrenme; yaşantılar yoluyla kazanılan, nispeten kalıcı izli davranış değişiklikleridir. Bu tanımı merkeze aldığımızda insan davranışları öğrenme ürünü olan ve öğrenme ürünü olmayan davranışlar olarak ikiye ayrılır.

1.Öğrenme Ürünü Davranışlar : Öğrenme ürünü olan ve eğitim programlarında hedef olarak tanımlanan davranışlar.

2. Öğrenme Ürünü Olmayan Davranışlar : Öğrenme ürünü olmayan, eğitim programlarında hedef olarak tanımlanması gerekmeyen davranışlar.

  • Refleksler
  • İç Güdüler
  • Olgunlaşma Ürünü Davranışlar
  • Geçici Davranışlar

İnsanoğlunun uyuma, yürüme, okuma-yazma, irkilme, rüya görme, korkma gibi tüm etkinlikleri davranış olarak tanımlanır. Eğitim psikolojisinin giriş derslerinde bu davranışlar öğrenilmiş davranışlar ve öğrenme ürünü olmayan davranışlar olarak 2 ana gruba ayrılır. Bu ayrışmanın ilk etapta oluşturulmasının nedeni hangi davranışların eğitim programlarının hazırlanmasında göz önünde bulundurulacağı, hangi davranışların eğitimin dışında kalacağının belirlenmesidir. Çünkü öğrenme ürünü olmayan davranışların eğitim programlarının içinde hedef olarak tanımlanması anlamsızdır. Bunlar öğretmenin öğretmesine gereksinim duymaz.

Çıkmış Soru Kpss  2007

Aşağıdakilerden hangisi öğrenme ürünü olan bir davranış değildir?
A) Limon kelimesini duyan bir kişinin ağzının sulanması
B) Yoldan geçmekte olan bir yayanın klakson sesiyle irkilmesi ( Refleks)
C) Bir çocuğun salıncak kurup küçük kardeşini sallaması
D) Bir kişinin zehirli olduğunu düşünerek böceklerden korkması
E) Acıkan birinin mutfağa yönelmesi

Refleksler

İlkel Refleksler : Doğuştan gelir ve ilk aylardaki bebeğin tüm davranışlarını oluşturur. 1 yaşına kadar sürer.

  • Bir aylık Bebeğin avucunun içine konan biberonu kavraması.
  • Yeni doğan bebeğin dudaklarına biberonun ucu değdiğinde biberonu emmeye başlaması gibi

Varkalım Refleksleri : Doğuştan gelir ve tüm yaşama süresince aktif halde devam eder.

    • Burnumuza toz kaçınca hapşurma
    • Boğazımız gıcıklanınca öksürme
    • Göz kırpma
    • Yüksek sesle irkilme

NOT : Elimizi ateşe uzatıp yandığı anda geri çekmemiz bir reflekstir. Fakat elimizi soğuk havada belli bir mesafede ateşe tutarak ısıtmamız öğrenilmiş bir davranıştır.

İpucu : Kpss sorularında bize 1-2 aylık bebek davranışlarından bahsediliyorsa kesinlikle öğrenme ürünü olmayan reflekslerden söz edildiğini anlayabiliriz. ÖNEMLİ!!!

İçgüdüler : Hayvan davranışlarının bir bölümü öğrenmeye dayanmaz ve doğuştan gelen türe özgü içgüdü niteliğindedir.

  • Arıların bal üretmesi
  • Kuşların yuva yapması
  • Ayıların kış uykusuna yatması
  • Kuşların göç yollarını bulması

Refleks ve İçgüdülerin 2 Temel Farkı Vardır 

  1. Refleksler basittir ve tek bir davranıştan oluşur. Oysa içgüdüler karmaşık davranış örüntüleridir. Birbirine bağlı pek çok davranışın ilişkilenmesi ile oluşur.
  2. Refleksler türe özgü değildir. Aynı refleks türü pek çok türde gözlenebilir. Oysa içgüdüler türe özgüdür ve sadece o türün üyelerinde görülür.

Not: İnsanlarda içgüdüye benzer tek bir davranış tespit edilmiştir : Annelik İçgüdüsü

Olgunlaşma Ürünü Davranışlar

  • 11.-12. aylar civarında çocuğun bacak kaslarının kuvvetlenerek ayağa kalkması
  • 1,5-3 yaş arası tuvaletini tutmaya yarayan kasların kontrol edilebilir hale gelmesi.
  • 6 yaşındaki çocuğun kalemi daha dengeli tutabilir hale gelmesi
  • Ergenlikte erkeklerde ses kalınlaşması

NOT: Olgunlaşma ürünü davranışların ortaya çıkması yaşla ilgilidir. Eğitilmesi yani öğrenme süreci olgunlaşmayı erkene almaz. Çünkü olgunlaşma gen şifrelerinde önceden kodlanmış bir yapıdadır.

Geçici Davranışlar

  • Uykuda sayıklama, narkoz etkisinde görülen davranışlar, alkol etkisinde gözlenen davranışlar da öğrenme ürünü olarak tanımlanamaz.
  • Ayağın burkulması, kırılması sonucu aksak yürüme gibi davranışlar da geçici davranışlar olarak tanımlanır.

Öğrenilmiş Davranışlar : Duyuşsal Öğrenmeler ve İstemli Psikomotor Öğrenmeler olarak ikiye ayrılır.

1. Duyuşsal Öğrenmeler

  • Genellikle klasik koşullanma ile ilgilidir.
  • Uzaktan yemek görünce salya salgılama
  • Matematikten sınav yapılacağını duyunca ürkme
  • Sevdiğin kişiyi görünce heyecanlanma

2. İstemli Psikomotor Öğrenmeler

  • Genellikle edimsel koşullanma ile ilgilidir.
  • Yazı yazmal
  • Gitar çalmak
  • Folklor oynamak

Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler 

1.Öğrenen Organizma İle İlgili Faktörler ( Öğrenci )

  • Büyüme, Olgunlaşma, Yaş
  • Hazır bulunuşluk
  • Türe özgü hazır bulunuşluk
  • Zeka düzeyi
  • Güdüleme
  • Kaygı
  • Genel uyarılmışlık düzeyi
  • Önceki öğrenmelerin etkisi
  • Olumlu aktarma
  • Olumsuz aktarma
  • Ket vurma ( İleriye Ket Vurma – Geriye Ket Vurma )

1.Öğreten ve Yöntem İle İlgili Faktörler ( Öğretmen )

  • Zamanın kullanımı
  • Toplu Çalışma
  • Aralıklı Çalışma
  • Öğrenme Yöntemi ( Parçalara bölerek – Bütüncül – Bütün Parça Bütün)
  • Geri Bildirim
  • Aktif aktarım

1.Öğrenme Malzemesi İle İlgili Faktörler ( Kaynaklar )

  • Algısal ayırt edilebilirlik.
  • Anlamsal Çağrışım
  • Kavramsal Gruplandırma
  • Telaffuz edilebilirlik

Önceki Öğrenmelerin Etkisi (Transfer ) ( Kolaylık – Zorluk ): Daha önce öğrenilmiş bir davranış örüntüsü sonrasında öğrenilecek davranış örüntüsü için kolaylaştırıcı veya zorlaştırıcı etki üretebilir. Bu durum aktarım (transfer) etkisi olarak tanımlanır. 

Olumlu Transfer: Bir davranış örtüsünün sonradan öğrenilen davranış örtüsünü kolaylaştırması. Örneğin;

  • Araba kullanmayı bilen kişinin otobüs kullanmayı kolay öğrenmesi
  • Matematiği iyi bilen kişinin fiziği kolay anlaması

Olumsuz Transfer: Bir davranış örtüsünün sonradan öğrenilen davranış örtüsünü zorlaştırması. Örneğin;

  • Düz vitesle araç kullanmaya alışmış bir kişinin otomatik vitesli araçlarda zorlanması
  • Q klavyede yazı yazmaya alışmış kişinin F klavyede zorlanması

Ket Vurma ( Bilgilerin Karışması) : Transferde bir davranış örtüsünün kolaylaştırması veya zorlaştırması söz konusu iken ket vurmada zihinsel bir karışma söz konusudur. Örneğin kişinin okul numarasını banka şifresi ile karıştırması gibi. Önce öğrenilenlerin sonrakilerin yerine geçmesi ileriye ket vurma, sonra öğrenilenlerin eski öğrenilenin yerine geçmesi ise geriye ket vurma olarak adlandırılır.

İleriye Ket Vurma : Samet Bey eski kredi kartını iptal ederek yeni bir kart ve şifre almıştır. Eski şifresi 6666 yeni şifresi ise 4452’dir. Samet Beye yeni şifresi sorulunca eski şifresini yani 6666’yı söylüyor. Bu ileriye ket vurmadır.

Geriye Ket Vurma : Samet Bey eski eski şifresi yani 6666 sorulunca yeni şifresini yani 4452’yi söylüyor. Bu geriye ket vurmadır.

Çıkmış Soru Kpss 2008

Yeni yılın ilk günlerinde tarih atarken, bir önceki yılın tarihinin yazılması sık karşılaşılan bir hatadır.
Bu hata aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
A) Tepki genellemesi
B) Sonralık etkisi
C) Geriye doğru ket vurma
D) Alışma
E) İleriye doğru ket vurma 

Çıkmış Soru Kpss 2006

Bir öğrencinin sürekli olarak bir yıl önceki müsamerede okuduğu şiiri hatırlaması nedeniyle, bu yılki müsamerede okuyacağı şiiri öğrenmekte güçlük çekmesi aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
A) Örtük (gizil) öğrenme
B) Bastırma
C) Geriye ket vurma
D) Amnezi
E) İleriye ket vurma

Çıkmış Soru Kpss 2009

Bir öğrenme deneyinde, katılımcılara bir kelime dizisi verilerek ezberlemeleri sağlanır. Aradan birkaç gün geçtikten sonra kendilerinden bir başka kelime dizisini ezberlemeleri istenir. Daha sonra katılımcılardan ilk öğrendikleri listedeki kelimeleri tekrarlamaları istendiğinde, akıllarına sürekli ikinci listedeki kelimelerin gelmesi nedeniyle ilk listedeki kelimeleri hatırlamada güçlük çektikleri görülür.
Katılımcıların ilk listedeki kelimeleri hatırlamada güçlük çekmeleri aşağıdaki süreçlerden hangisiyle açıklanabilir?
A) Sönme
B) Algısal set oluşturma
C) Otomatik kodlama
D) Geriye doğru ket vurma
E) Engellenme

Görüldüğü üzere Ket Vurma konusunda sık sık soru gelmektedir.

Konu ile ilgili çıkmış soruları görmek ve soru çözmek için aşağıdaki linke tıklayınız!!

Öğrenme Psikolojisine Giriş Konu Testi Çöz